Najnowsze aktualności

UWAGA!

Z przykrościa informujemy, iż od 27.10.2020 r. do 18.11.2020 r. zawieszamy wszystkie zajęcia artystyczne grupowe i zespołowe....

Czytaj dalej

Nasze zajęcia i zespoły

Orkiestra dęta

Próby Orkiestry odbywają się w sali OSP w Brudzewie w każdy poniedziałek i każdą środę w godzinach od 17.00- 19.00 dzieci i młodzież, 19.00- 21.00 dorośli....

Czytaj dalej

ZTL Brudzewiacy, taniec ludowy

Zespół Tańca Ludowego Brudzewiacy powstał w 2002 r. w Brudzewie. Założycielką i instruktorką Zespołu była Pani Maria Kwiecińska. Obecnie instruktoramiZespołu...

Czytaj dalej

Wozownia przed remontem

Kolnica to niewielka wieś położona w centralnej części gminy Brudzew. granicząca z gruntami Brudzewa, Marulewa oraz Bratuszyna.

 

 Z notatnika historycznego

Po raz pierwszy nazwa osady pojawia się w dokumencie - przy opisie dworu brudzewskiego wydanym w 1252 r. przez  księcia łęczycko-kujawskiego, Kazimierza. Kolnica była wówczas  jedną z kilku wsi wchodzących w skład dóbr brudzewskich. Na przestrzeni wieków pozostawała w posiadaniu właścicieli miasta Brudzewa, a więc: Jarandów, Łaszczów, Radolińskich, Mycielskich i Kumatowskich. W 1827 r. wieś Kolnica liczyła 17 budynków mieszkalnych oraz 79 mieszkańców. Folwark zajmował powierzchnię 372 mórg, z czego grunty orne i sady stanowiły 351 mórg. Znajdowały się tu 3 budynki murowane, 6 drewnianych oraz wiatrak. W uprawach stosowano płodozmian. W 1841 r. w Kolnicy zamieszkali dotychczasowi właściciele dóbr brudzewskich, Jan i Eleonora Kurnatowscy. Stało się tak w wyniku przekazania folwarku w Brudzewie ich synowi - Alfredowi. Jan Kurnatowski uznał bowiem, że dobra brudzewskie nie mogą być w naturze sprawiedliwie podzielone i dlatego zapisał je w całości właśnie najstarszemu synowi. Wartość majątku oszacowano wtedy na sumę 100 tysięcy złotych. Miała ona zostać spłacona przez nowego właściciela na kilka sposobów. Jednym z nich było przekazanie rodzicom w dożywotnie użytkowanie dochodu odpowiadającego kapitałowi w wysokości 80 tysięcy złotych, który miał być uiszczony albo użytkowaniem dzierżawnym wsi Kolnica, albo opłatą procentową w wysokości 4 tysięcy złotych. Ostatecznie wybrano ten pierwszy sposób i po przekazaniu majątku Alfredowi, Jan i Eleonora Kurnatowscy przenieśli się do Kolnicy. Wieś nadal jako jedna z części składowych dóbr brudzewskich pozostała w posiadaniu Alfreda Kurnatowskiego. W XIX w. w Kolnicy istniał drewniany dwór, być może, że to  właśnie w nim zamieszkali państwo Kurnatowscy. W 1877 r. Kolnica jako osobny folwark oddzielona została od dóbr brudzewskich. Nowoutworzony majątek nadal jednak stanowił własność Alfreda Kurnatowskiego. Dopiero sześć lat później dokonano podziału majątku, na mocy którego Kolnica przypadła synowi Edmundowi - ożenionemu z Wandą Zielińską. W 1895 r. dobra Kolnicy zajmowały powierzchnię 394 mórg 287 prętów, z czego grunty orne stanowiły 372 morgi 214 prętów, łąki -23 morgi 198 prętów, pastewniki - 1 morgę 154 pręty, granice, drogi, wygony i rowy - 11 mórg 267 prętów, lasy - 5 mórg 70 prętów, ogrody - 6 mórg 335 prętów oraz nieużytki - 64 pręty. Zabudowania dworskie zajmowały obszar 2 mórg 140 prętów. Kolnica W rękach Kępińskich w latach 1916-1917 w majątku Kolnica przeprowadzone zostało postępowanie spadkowe. Według wykazu hipotecznego sporządzonego 16 lutego 1917 r. właścicielkami Kolnicy w równych częściach były córki Edmunda Kumatowskiego - Olimpia z Kumatowskich Trepka i Eleonora z Kurnatowskich Kępińska. Ponadto część dóbr o powierzchni 330 mórg 42 prętów znajdowała się w dzierżawi u Leonarda Maringe, właściciela majątku Smolina. Dodajmy na marginesie, iż z kolei syn Edmunda - Eryk Kurnatowski – poślubił Izabelę Zamoyską, która jako posag wniosła mu majątek Lochów. Nowy właściciel dóbr łochowskich, senator Rzeczpospolitej Polskiej był znanym w Polsce międzywojennej pasjonatem koni. W 1931 r. założył on w Łochowie stadninę, która w latach 1935 - 1939 była notowana na pierwszym miejscu wśród wszystkich stadnin w  Polsce. Największymi sukcesami hodowli było pięciokrotne zdobycie „ Wielkiej Warszawskiej" oraz prawie wszystkich imiennych nagród na torze wyścigów konnych w Warszawie. Sukcesy Kurnatowskiego przekładały się jednak na umiejętność zarządzania własnym majątkiem. Jego wystawny i hulaszczy tryb życia doprowadził do tego, że w latach 30 - tych ubiegłego stulecia, został on zmuszony do sprzedaży części swych dóbr.

Zabudowania dworskie

Z Łochowa wracamy jednak do Kolnicy. Jeszcze pod koniec I wojny światowej spłonął dwór w Kolnicy, nie wiadomo jednak, czy był to budynek już tutaj wspominany, czy też inny, wybudowany latach późniejszych. Niestety, jak dotąd nie mamy wielu informacji na temat nieistniejącego dworu założonego na planie litery "L", znajdował
się on jednak we wschodniej części parku, dokąd prowadził podjazd z owalnym klombem. Po zniszczeniu siedziby nie wybudowano nowej rezydencji, a właściciel majątku zamieszkali w powstałej, w 1912 r. okazałej wozowni, którą przystosowano do celów mieszkalnych. Budynek wozowni stanowił część dziedzińca gospodarczego z zabudową folwarku, z której do dziś zachował się niewielki dom rządcy z neogotyckimi dekoracjami. Budynki okalał park, założony w drugiej połowie XIX wieku wzdłuż prowadzącej do Brudzewa drogi. Wyróżniały się tutaj niespotykane w regionie, wysokie żywopłoty i szpalery grabowe, przypominające barokowe boskiety. Jak wspomina Zygmunt Kiszkumo, Wspaniałe wysokie żywopłoty tworzyły urocze zakątki. Ogrodnik ładnie przystrzygał krzewy, formując je według swojej fantazji. Sama wozownia, do której przeprowadzili się właściciele Kolnicy, to duży, piętrowy budynek z cegły, wzniesiony na planie prostokąta, zwrócony główną fasadą na wschód. Od zachodu bryła budowli jest zróżnicowana - pośrodku znajduje się wystawka mieszkalnego piętra, a po bokach wąskie ryzality, ukształtowane niczym ściany szczytowe oficyn w miejskich kamienicach. Całość nakrywa dach dwuspadowy z dachówką. Ciekawa jest też elewacja wschodnia, z czteroprzęsłową galeria arkadową w przyziemiu, ujętą po bokach pojedynczymi otworami okiennymi. Na wysokości piętra znajduje się sześć osi, przy czym otwory okienne osi skrajnych są większe i dekorowane obramieniami. Od południa do wozowni przylega powojenne skrzydło, które przy okazji najbliższego remontu zabytku należałoby zdecydowanie rozebrać.

 

Autorzy: Makary Górzyński, Ryszard Kaszyński, Mariusz Kaszyński

 

 

Źródło: Makary Górzyński „Zabytki Miasta Turku i Powiatu Tureckiego. Rezydencje Powiatu Tureckiego, Turek 2009, s.177-182; 

Projekt pn."Przebudowa budynku dawnej wozowni w Kolnicy z przeznaczeniem na Gminny Ośrodek Kultury prowadzący ognisko wychowawcze".

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Wielkopolskiego
Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007- 2013.

Copyright Ośrodek Kultury "Wozownia" 2013
Projekt i realizacja online24.pl